Blog

Twyni Dynamig: Stori Olivia

Olivia Homans

Olivia ydw i ac rydw i'n fyfyrwraig ar leoliad o Brifysgol Bangor, yng Ngogledd Cymru, yn astudio Sŵoleg gyda Chadwraeth. Rydw i ar fy mlwyddyn leoliad ar hyn o bryd. Ar gyfer hyn rydw i'n gwneud lleoliad 7 mis gyda'r prosiect Twyni Deinamig, gan weithio gyda'r timau ymgysylltu ac ymchwil ar draws Gogledd Cymru.

Gyda’r tîm ymgysylltu rydyn ni’n gweithio ar deilwra adnoddau ysgolion, darparu teithiau tywys gyda grwpiau lleol a gwirfoddolwyr, a theilwra sgyrsiau i weddu i ystod o wahanol gynulleidfaoedd. Rydyn ni hefyd yn annog pobl i rannu eu straeon arfordirol eu hunain. Gall rhannu ein profiadau ein hunain ar ffurf straeon arfordirol fod yn fuddiol wrth helpu i ennyn diddordeb mwy o bobl yn y byd natur sydd i’w weld yn eu hardaloedd lleol, gan mai straeon personol sy’n ymwneud â safleoedd lleol yw’r rhain. Mae hon yn ffordd wych hefyd o annog mwy o bobl i gymryd rhan mewn gwaith yn eu hardal leol a rhannu gwybodaeth am gadwraeth barhaus a pham mae twyni tywod yn bwysig. Rydyn ni hefyd yn gweithio ar ddatblygu ffyrdd o arddangos y straeon arfordirol er mwyn sicrhau bod y neges yn dal i gael ei lledaenu.

A group of people kneel in the grass to inspect lichen covered wood

Fel rhan o fy mhrosiect i gyda'r tîm ymchwil rydw i'n cael creu fy mhrosiect ymchwil fy hun. Gan fod fy lleoliad i wedi’i leoli yng ngogledd Cymru, yn fy mhrosiect rydw i’n canolbwyntio ar ddau o’n safleoedd ni ar draws Ynys Môn a Gwynedd, sef Morfa Bychan a Thywyn Fferam.

Ar gyfer fy mhrosiect ymchwil, rydw i'n bwriadu astudio’r boblogaeth o gwningod ar y ddau safle yma a defnyddio'r data hynny i ddarganfod ffyrdd posibl o gynyddu eu niferoedd. Er mwyn gwneud hyn, fe fyddaf yn cynnal arolygon yn yr ardaloedd yma ac yn mapio mannau lle ceir llawer o gwningod. O hyn byddaf yn cofnodi'r math o amgylcheddau rydyn ni’n dod o hyd i'r tyllau ynddyn nhw. Gan ddefnyddio'r data yma, gobeithio y gallwn ni weld patrymau yn y cynefinoedd sydd orau gan y cwningod. Mae hyn yn bwysig gan ein bod ni eisiau gwella gweithgarwch y cwningod er budd y twyni tywod lle bo hynny'n briodol. Mae hyn oherwydd bod achosion o mycsomatosis yn ystod y 1950au wedi arwain at ostyngiad eang mewn poblogaethau o gwningod. Yn fwy diweddar, mae Feirws Clefyd Gwaedlifol y Cwningod (RHDV) wedi golygu bod y poblogaethau o gwningod wedi cael anhawster adfer. Mae RHDV yn feirws hynod heintus sy'n ymosod ar organau hanfodol y cwningod. Mae cwningod yn bwysig iawn ar y twyni oherwydd eu bod nhw’n pori, gan greu ardaloedd byrrach o ran taldra’r planhigion. Fel ‘porwyr isel’, mae cwningod yn helpu i atal y llystyfiant rhag gordyfu a thagu rhywogaethau arbenigol llai, gan helpu felly i gynyddu bioamrywiaeth yr ardaloedd hyn.

Roedd y lleoliad yma’n ddiddorol i mi gan fy mod i wedi bod eisiau gweithio ym maes cadwraeth erioed, ac rydw i wrth fy modd gyda’r syniad yma o geisio cael cymunedau lleol i ymwneud â'u hardaloedd lleol. Mae ymgysylltu â chymunedau lleol yn rhan enfawr o’r prosiect yma ac mae’n sgil allweddol y dylai pawb ei dysgu. Drwy roi cyfleoedd i bobl ddysgu mwy am y cynefinoedd yma, a’r problemau maen nhw’n eu hwynebu, mae’r neges yn llai tebygol o fynd ar goll yn y tymor hir.